Prawdę mówiąc nie spodziewałem tak wcześnie nowego modelu Tyrosa, a wziąwszy pod uwagę globalny kryzys wyobrażałem sobie, że następca T3 pojawi się za jakiś rok. Tak się na szczęście nie stało i pod koniec listopada trafił do naszej redakcji nowy model z cyfrą 4 w nazwie. Poprzednia wersja zyskała sobie wielu zwolenników i mnóstwo pochlebnych opinii. Tyros 4 jest instrumentem bardzo rozbudowanym i aby go szczegółowo poznać należy poświęcić mu sporo czasu, ale za to odwdzięczy się nam zadowoleniem z jego użytkowania.
OPIS
Tyros 4 wygląda jak… Tyros 3 i bardzo dobrze bo T3 był pod tym względem dobrze dopracowany. Oczywiście są zmiany w wyglądzie, ale niewielkie. Zachowano kształt i wymiary obudowy jak również przyciski, ich układ oraz wyświetlacz. Zmieniono natomiast kolor podświetlenia przycisków na panelu głównym z zielonego na niebieski. Niewielkie zmiany są też w złączach na panelu tylnym. W każdym razie użytkownicy poprzedniej wersji od pierwszej minuty kontaktu z T4 będą czuli się jak „u siebie”. Ponieważ zachowano gabaryty T3, wystarczy wymienić instrument (naturalnie uprzednio dopłaciwszy odpowiednią kwotę) na nowy model bez potrzeby wymiany stojaka i ruszania całego naszego ustawienia instrumentów do którego przywykliśmy. Rzecz jasna zmiany w stosunku do poprzednika są, ale niewidoczne bo we wnętrzu T4. System operacyjny też się niewiele zmienił tak więc użytkownicy poprzednich wersji Tyrosa nie odczują zmian w jego obsłudze. Wzorem komputerów osobistych każda generacja ma inny (szybszy) procesor. Ten w T4 jest naprawdę szybki i zmiana ta ma bez wątpienia korzystny wpływ na jego pracę. Instrument jest gotowy do pracy w niecałe 13 sekund od momentu włączenia, nie wiesza się, pracuje stabilnie.
BARWY
Tyros 4 ma dwukrotnie większą pamięć Wave ROM od swojego poprzednika w związku z tym należy spodziewać się jeszcze lepszych barw. I tak też jest, T4 nie zawiedzie w tym względzie swojego właściciela ponadto większość nowych barw jest wysokiej jakości na dodatek z zastosowaniem technologii Super Articulation. Przybyło też kilka Super Articulation 2. Dla przypomnienia dwa zdania o Super Articulation 2 (w skrócie SA2) – technologia rozdzielająca dźwięk na kilka fragmentów: początek dźwięku, zasadniczą część dźwięku, dźwięk(i) i efekty po zwolnieniu klawisza oraz fazę łączącą elementy w całość. „Montowanie” dźwięku odbywa się w czasie rzeczywistym w zależności od siły nacisku na klawisze, zastosowanej artykulacji, korzystania z kółka MODULATION i przycisków ART.1 i ART.2. Ma to kapitalne zastosowanie w barwach takich instrumentów jak np. skrzypce, trąbka, saksofon, klarnet itp.
Nowe barwy Super Articulation 2 to dwa saksofony sopranowe Pop Soprano i Ballad Soprano oraz skrzypce Jazz Violin i Celtic Violin. Chciałoby się mieć ich jeszcze więcej, ale i tak dobrze, że jest progresja. Chociaż barwy dwóch saksofonów sopranowych zbudowano na tej samej podstawie (próbce) jednak ich odmienne cechy i różnice artykulacyjne sprawiają, że brzmią i zachowuję się inaczej. To taki ukryty pod klawiszami będący w różnym nastroju Kenny G. W każdym razie właśnie ten saksofonista przyszedł mi na myśl bo jak na mój gust, barwy te wraz z ich możliwościami dynamiczno-artykulacyjnymi pasują jak ulał właśnie do niego. Barwy skrzypiec Jazz Violin i Celtic Violin są pierwszymi w Tyrosie w odmianie SA2. Celtic Violin o smutniejszym charakterze pasują idealnie do muzyki klasycznej a Jazz Violin do zagrywek zbliżonych charakterem i technikami gry do S. Grappelliego.
Już Tyros 3 wniósł nową jakość barwami instrumentów smyczkowych Super Articulation (np. Studio Strings), ale w wyższych dźwiękach słychać było wzrastający, cyfrowy szum. W Tyros 4 rozwiązano ten problem, nowe barwy smyczkowe SA ze Strings w nazwie (Real, Classical, Theatre, Lush, Ballroom) mają znacznie mniej szumów w wysokich dźwiękach. Są elastyczne ponieważ ich podstawę stanowią multipróbki z trzema poziomami dynamiki. Przejście dźwięków granych na całej rozpiętości klawiatury od najwyższych skrzypcowych do najniższych kontrabasowych odbywa się płynnie.
Barwy fortepianowe w Tyrosach są tematem wielu dyskusji na forach internetowych. Po wejściu do sprzedaży T3 z barwami fortepianów w technologii Live wielu twierdziło, że woleli te z poprzednich modeli. Rzecz gustu. Tyros 4 ma nowe barwy fortepianowe w technologii Super Articulation zbudowane na próbkach pochodzących z najnowszych modeli Clavinova. Główna barwa Concert Grand jest w miarę jasna i czysta. Sprawdza się zarówno w grze solowej jak i akompaniamencie. Dobrze też komponuje się w połączeniu z innymi barwami np. instrumentami smyczkowymi, padami. Ponadto występuje w wariantach Pop Grand, Rock Piano oraz Ambient Piano. Sekcja pianin elektrycznych pozostała bez zmian, jest taka ja w T3.
Wszystkie barwy organowe w systemie Super Articulation, które pojawiły się w T3 znalazły się również w T4. Brzmią rzetelnie bo pochodzą z Hammonda A100 i Leslie 122, dlatego nie dziwi mnie, że przeniesiono je bez zmian (efekt leslie przełącza się kółkiem modulacji). Dołożono natomiast cienko brzmiące tzw. „grzebienie” (chyba Vox) z lat sześćdziesiątych ubiegłego stulecia pod nazwą Combo w czterech odmianach. Myślę, że nie zostały zamieszczone ze względu na ich walory brzmieniowe, ale były organami kultowymi tamtej dekady bo rzadko który muzyk mógł sobie wtedy pozwolić na Hammonda i za to należy im się miejsce w historii. Pozostając przy barwach organowych jest oczywiście też wariant o nazwie Organ Flutes z wirtualnymi drawbarami uruchamianymi suwakami pod wyświetlaczem. Do wyboru są trzy typy Sine, Vintage, Euro. Yamaha jak widać docenia również popularność europejskich organów Wersi popularnych zresztą nie tylko w Europie. Przełączany na wyświetlaczu wirtualnym lewarkiem efekt głośników obrotowych uważam za najlepszy w tej klasie instrumentów.
W sekcji gitar też przybyło trochę nowych barw i tu Yamaha jako wzór do naśladowania wykorzystała dość drogi model Fender Telecaster. Jak zwykle barwy gitar i ich zastosowanie w fabrycznych akompaniamentach (szczególnie wstępach i zakończeniach) są bardzo mocną stroną Tyrosa. Zapewne sprawią dużo zadowolenia każdemu grającemu pod warunkiem, że „włączy” tryb myślenia gitarzysty, nie klawiszowca. W barwach basowych prawdziwą perełką jest kontrabas o nazwie Soft Acoustic Bass. Chociaż w gitarach nie ma jakiś rewolucyjnych zmian należy zauważyć, że sekcja tych instrumentów została bardziej dopracowana i brzmi lepiej. To samo można napisać o sekcji instrumentów perkusyjnych. Żadnych wielkich zmian, ale uporządkowano zestawy przeniesione z poprzednika i wyczyszczono niektóre z nich. Nowością jest użyteczny wibrafon w technologii Sweet. W dętych blaszanych jest wiele nowych barw waltorni od łagodnie, ciepło brzmiących po bardziej agresywne. I znowu – porządkowanie i czyszczenie barw.
Tyle o mniejszych zmianach wśród barw, teraz trochę o znacznie większej. Sekcja wokalna w klasie instrumentów do której należy Tyros nie zawsze daje nam to czego od niej oczekujemy. Przeważnie są to barwy chórów mruczące coś na kształt och, ach itp. W modelu Tyros 4 Yamaha potraktowała tę sekcję bardzo poważnie i, że tak powiem, efekty są wprost proporcjonalne do jej potraktowania. Zmiany w tej sekcji zajmują pokaźną część pamięci Wave ROM instrumentu. I znowu – wystarczy posłuchać wstępów i zakończeń niektórych akompaniamentów z udziałem sekcji wokalnej by przekonać się, co Tyros oferuje nam w tej materii. Pierwszą barwą jest Scat Vocalists i po opanowaniu podstawowej techniki jej wykorzystania możemy z tego dźwiękonaśladowczego sposobu śpiewania charakterystycznego dla wokalistyki jazzowej osiągnąć pierwszorzędny efekt. To samo dotyczy barw Baroque Scat i Scatman Legato. Jazz Singers Shoo, Jazz Singers Dwee czy Latin Vocals są również solidnymi barwami. Mnie spodobały się te z gospel w nazwie wraz z ich „przyśpiewkami” kryjącymi się pod przyciskami ART.1 i ART.2. Niektóre z barw wokalnych zmieniają w znaczący sposób swój charakter po użyciu kółka modulacji. Do nagrywania próbek zwykle mikrofony są blisko źródła dźwięku aby jak najwierniej nagrać materiał źródłowy. W przypadku barw np. chórów chłopięcych Boys Choir Ooh czy Boys Choir Aah dla utrzymania realizmu nagrywano nie tylko wokal, ale również atmosferę (akustykę) pomieszczenia. Sumując, zastosowanie dwóch technologii – Super Articulation i najnowszej, nazwanej przez Yamahę Wave Cycling daje niesamowite rezultaty. W stosunkowo łatwy sposób możemy wygrywać, a właściwie wyśpiewać klawiszami, różne ShooBeeDooBah, YaBaDaBaDoo wzięte z filmu Flinstonowie czy też z łatwością śpiewać/grać scatem.
STYLE
W każdym kolejnym modelu Tyrosa jest więcej stylów. Tyros 4 ma 500 stylów, a więc przybyło mu 50 w stosunku do poprzednika. W rzeczywistości jest znacznie więcej nowych, ponieważ wiele tych z T3 zamienione na nowe. Warto też wspomnieć, że sporo stylów przerobiono dostosowując je do korzystania z aktualnych możliwości T4, mają nowe schematy zasadnicze, nowe wstępy, zakończenia i wypełnienia. Użytkownicy mogą aktualizować style bezpośrednio ze strony producenta. Nowych stylów jest zbyt wiele żeby wszystkie przesłuchać, nie mówiąc o sprawdzeniu zmian w stosunku do już istniejących i na końcu to wszystko opisać. Sklasyfikowane są w jedenastu grupach: Pop & Rock, Ballad, Dance, Swing & Jazz, R & B, Country, Latin, Ballroom, Movie & Show, Entertainer, World. I tak jako pierwszy widzimy Stadium Rock, który już po pierwszych dźwiękach przypomina utwór Jumb grupy Van Halen. Surf Rock i Beach Rock to style z dodanym wokalem nawiązujące do fenomenu grupy The Beach Boys. Z kolei np. 60’s Rising Pop oddaje idealnie charakter lat sześćdziesiątych a konkretniej „House Of The Rising Sun” grupy The Animals (napisałem wyżej przy opisie barw organowych Combo, że to „grzebień”, ale do tego stylu pasują idealnie). 70’s Pop Duo 1 i 2 to to łagodne style będące ukłonem dla popularnego i bardzo cenionego w tamtych latach duetu rodzeństwa Karen/Richard Carpenter. Wiele przeżyć dostarcza styl o dużej rozpiętości skali dynamiki pod nazwą Vocal Pop Ballad gdzie pierwsze dwie wariacje mają bardzo oszczędną sekcję rytmiczną, za to zakończenie nr III zapiera dech w piersiach. Podkłady z grupy DANCE stanowią dobry zestaw na rynek europejski nie wyłączając nowych typu Ibiza2010 czy Global DJ’s. Idąc dalej, jest wiele wartościowych stylów jazzowych i swingowych. W każdym razie miłośnicy Big Bandów w stylu Woody Hermana będą usatysfakcjonowani. Wspomniany wcześniej kontrabas Soft Acoustic Bass nadaje tutaj wielu podkładom nowej jakości. Sporo stylów z tej grupy korzysta również z bogactwa próbek wokalnych Tyrosa 4, ale chyba najbardziej skorzystały na tym style z Gospel w nazwie. Oj dzieje się w nich dużo dobrego, oj dzieje. Te podkłady to po prostu majstersztyk. Czasami aż gęsiej skórki można dostać. Polecam uwadze zastosowanie wokalu w trzecim wariancie wstępu stylu Let’s Funk.
Multi Pady dające grającemu możliwość dołożenia różnych dodatków do stylu np. efektów, schematów instrumentów perkusyjnych itp., od dawna są cechą niektórych instrumentów Yamahy. Możliwości wykorzystania czterech MultiPadów w modelu Tyros 4 poszerzono o niektóre frazy wokalne.
RÓŻNE
Jedną z najważniejszych różnic między instrumentami klasy Tyros a modelami niższymi w hierarchii Yamahy jest możliwość załadowania barw użytkownika. Nie chodzi tu o modyfikację pokładowych barw, ale o kompletnie nowe. Jest to możliwe od Tyrosa 2 dzięki pamięci DIMM. Zaletą takiego rozwiązania są niski koszty zakupu, a wadę, że po wyłączeniu instrumentu pamięć traci całą swoją zawartość i po ponownym uruchomieniu wszystko trzeba wgrać od nowa. W T4 rozwiązano ten problem za pomocą pamięci Flash ROM zamiast modułów DIMM. Ponieważ Flash ROM nie traci swojej zawartości kiedy instrument jest wyłączony, wszystko co w niej zapisano jest dostępne natychmiast po jego włączeniu. Część zwolenników Tyrosa twierdzi, że pamięć taka o pojemności 1 GB powinna być montowana fabrycznie. Z kolei Yamaha twierdzi, że instrument byłby droższy w sprzedaży a nie każdy będzie z pamięci tej korzystał, dlatego jest jako opcja. Tyros 4 posiada (podobnie jak T2 i T3 tylko mniejsze) twardy dysk o pojemności 250 GB. Biorąc pod uwagę, że użytkownik może nagrywać audio bezpośrednio z instrumentu taka pojemność z całą pewnością przyda się.
Ciekawą funkcją instrumentu jest Vocal Harmony 2 chociaż przypuszczam, że niewielu użytkowników z niej korzysta. Umożliwia ona zharmonizowanie sygnału pochodzącego z mikrofonu do wielogłosu. Jest prosta w użyciu, wystarczy podłączyć mikrofon (na jej użytek w T4 zainstalowano gniazdo mikrofonowe typu combo XLR/jack 6.3 mm), uaktywnić ją i rozpocząć śpiewanie i granie akordów na klawiaturze. Jest też możliwość harmonizowania niekoniecznie śpiewu, ale dźwięków granych na klawiaturze.
PODSUMOWANIE
Tyros 4 ma silną konkurencję. Poziom w kategorii instrumentów w której występuje T4 jest wyśrubowany. Wydaje się, że nic nadzwyczajnego się tu nie wydarzy. Czy więc zmiany w Tyros 4 są znaczące w stosunku do poprzednika? Na początku wydawało mi się, że niewielkie, ale już po godzinie stwierdziłem z całym przekonaniem, że to są całkiem małe/WIELKIE zmiany. Wygląd instrumentu, jego system operacyjny oraz obsługa zostały zachowane z dobrze zamaskowanymi zmianami oczywiście, więc użytkownicy poprzedniej wersji nie odczują różnicy w tym względzie. To poważny atut T4. Jednak obszar w którym poczyniono bezdyskusyjnie olbrzymie zmiany to kombinacja niesamowitych barw (ulepszonych, nowych i wokalnych) ze znakomitymi stylami. Życzę wszystkiego najlepszego w Nowym Roku i spełnienia marzeń o Tyros 4.
Tekst: Jan Piotrowski
DANE TECHNICZNE
Klawiatura: dynamiczna, 61 klawiszy z funkcją Initial Touch/Aftertouch
Polifonia: 128-głosowa
Barwy: 993 + 30 organowych + 480 XG + 256 GM2 + 44 zestawy perkusyjne/SFX
Style: 500
Funkcja: OTS (One Touch Setting) 4 dla każdego stylu
Efekty: REVERB (44 typy), CHORUS (106), DSP1-7 (285), DSP8-9 (285 na styl), MASTER COMPRESSOR (5 + 5 USER), MASTER EQ (5 + 2 USER), HARMONY/ECHO, VOCAL HARMONY (44), SYNTH VOCODER (10)
Inne funkcje: STYLE CREATOR, MUSIC FINDER, 16-ścieżkowy sekwencer, rejestrator audio (WAV), odtwarzacz audio (MP3, WAV)
MultiPad: 164 banki × 4 sekwencje
Manipulatory: PITCH BEND, MODULATION, 2 przyciski ART, 9 suwaków (w tym jeden programowalny)
Wyświetlacz: kolorowy, podnoszony LCD TFT VGA (640 × 480 punktów; 7.5”)
Wewnętrzny twardy dysk: 250 GB
Wejścia/wyjścia: MIC IN [combo XLR/jack], AUX IN/LOOP RETURN (L/L+R, R) [z pokrętłem TRIM], AUX OUT/LOOP SEND (L/L+R, R), LINE OUT MAIN (L/L+R, R), LINE OUT SUB (1, 2), słuchawkowe, MIDI A (IN, OUT), MIDI B (IN, OUT), ASSIGNABLE FOOT PEDAL (SUSTAIN, ARTICULATION 1, VOLUME), RGB OUT, VIDEO OUT, USB (TO DEVICE × 2, TO HOST), LAN [100BASE-TX/10BASE-T], TO SUB WOOFER (L, R), TO LEFT SPEAKER, TO RIGHT SPEAKER
Wymiary: 1140 × 450 × 143 mm
Ciężar: 14.5 kg
Opcje: karta Flash (1 slot), FL512M lub FL1024M, system głośnikowy TRS-MS04, statyw L-7S)
Sugerowane ceny detaliczne:
• 14799 PLN (Tyros 4)
• 15799 PLN (Tyros 4XL – w komplecie głośniki TRS-MS04)
• 16799 PLN (Tyros 4XXL – w komplecie głośniki TRS-MS04 i statyw L-7S)
Do testu dostarczył:
Yamaha Music Europe GmbH
Sp. z o.o. Oddział w Polsce
ul. 17 Stycznia 56
02-146 Warszawa
tel. (22) 5002926
Internet: pl.yamaha.com
Test ukazał się w numerze 1/2011 miesięcznika Muzyk.
