Na początku tego roku rozpoczęła się długo wyczekiwana trasa koncertowa Eda Sheerana „Loop Tour”. Po serii stadionowych koncertów w Nowej Zelandii, przeniosła się do Australii, a w maju artysta odwiedził Amerykę Środkową i Południową. Za kilka dni rozpocznie się kolejny etap tego tournee, obejmujący tym razem koncerty w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Niezależnie od miejsca, centralnym elementem wyposażenia audio brytyjskiego artysty podczas tej trasy stał się system Sennheiser Spectera. Jak podkreśla realizator monitorów i specjalista RF Dave White, wybór tego produktu pozwolił znacząco skrócić czas konfiguracji RF, a także rozwiązał kluczowe wyzwania związane z organizacją pracy. Przyniósł też ze sobą wyraźną poprawę jakości dźwięku.
Dave White, który współpracuje z Edem Sheeranem od 2014 roku, od dawna korzysta z rozwiązań firmy Sennheiser. Gdy zaczynał pracę z artystą, na scenie był tylko Ed, jego gitary i looper. Wraz z rozwojem koncertów, wzrostem ich złożoności oraz liczby muzyków, rosła też liczba wykorzystywanych urządzeń, kanałów audio i systemów bezprzewodowych. Realizator wspomina to tak:
Przez ostatnie 12 lat przeszliśmy przez kilka generacji produktów Sennheisera. Zawsze aktualizujemy sprzęt, gdy jest to wskazane, aby uzyskać jak najlepszą jakość dźwięku. Zaczynaliśmy od serii 2000, później przeszliśmy na Digital 9000, a następnie na Digital 6000 podczas trasy Mathematics.
Każda zmiana przynosiła zauważalną poprawę jakości brzmienia. Istotną rolę odegrały również coraz mniejsze nadajniki bodypack, takie jak SK 6012.
Uwielbiam rozwiązania, które są małe. Nie chcę widzieć technologii – chcę, żeby po prostu działała. Podczas stadionowych koncertów korzystaliśmy z bardzo małych nadajników typu teatralnego wraz z SKM 6000 i sprawdziło się to znakomicie. System był bardzo skalowalny. Podstawowy zestaw podczas trasy Mathematics obejmował 16 kanałów Digital 6000 oraz 16 kanałów systemów dousznych serii 2000. W przypadku mniejszych koncertów redukowaliśmy konfigurację do czterech kanałów każdego systemu.
Gdy White usłyszał o systemie Spectera, od razu się nim zainteresował. W końcu pojawił się produkt, który nie tylko zmniejszał liczbę nadajników i odbiorników potrzebnych na scenie, ale także rozwiązywał problem przechodzenia artystów pomiędzy scenami bez ryzyka utraty sygnału.
Widzieliśmy pierwsze prezentacje i wiedziałem, że przy scenografii trasy Loop Tour Spectera będzie idealnym wyborem. Pokrywamy ogromny obszar. Ed występuje na głównej scenie, a następnie płynnie przechodzi na scenę B. W przypadku klasycznych analogowych systemów IEM wymagałoby to bardzo skomplikowanej konfiguracji z wieloma przełączeniami i dodatkowymi wzmacniaczami. Da się to zrobić, ale Spectera została stworzona dokładnie do takich zastosowań. Jestem pewien, że przekazanie produktu przed oficjalną premierą artyście tej rangi mogło być stresujące dla zespołu Sennheisera, ale byłem przekonany, że wszystko zadziała bez problemów. Są bardzo dobrzy w tym, co robią.
Niezawodność i jakość rozwiązań Sennheisera pozwoliły White’owi skupić się na optymalizacji systemu, podczas gdy ciągłe testowanie i ocena nowych technologii sprawiają, że zespół zawsze dysponuje najlepszymi dostępnymi narzędziami do pracy. Jednocześnie White trzyma się zasady, że w trakcie trwania trasy koncertowej nie wprowadza zmian sprzętowych, chyba że pojawi się problem wymagający natychmiastowej reakcji. Z tego względu decyzję o przejściu na system Spectera podjęto jeszcze na początku tego roku, przed rozpoczęciem cyklu koncertowego.
Wdrożenie nowej technologii wymaga intensywnych testów, więc zanim przesiedliśmy się na Specterę, spędziliśmy sporo czasu na porównaniach odsłuchów dousznych oraz dostrajaniu mikrofonów i systemów gitarowych. Największa różnica polega na tym, że choć na papierze zakres dynamiki i głośność wyglądają podobnie, ale tak nie jest. W praktyce otrzymujemy znacznie większą głębię dynamiki. Ed jest zadowolony z technologii, a przejście na nowy system przebiegło praktycznie niezauważalnie. Technicy również byli zachwyceni. Mówili: wreszcie naprawdę wszystko słychać. Pojawiła się głębia i przejrzystość, których wcześniej nie mieliśmy.
White zauważa, że udział w beta-testach zupełnie nowych produktów jest tematem, który dzieli branżę profesjonalnego audio.
Niektórzy realizatorzy, tacy jak ja, uwielbiają pracować z najnowszymi technologiami, podczas gdy inni wolą poczekać, aż zostaną przeprowadzone wszystkie możliwe testy.
Realizator podkreślił jednak, że proces testowania prowadzony przez Sennheisera obejmuje wszystkie kluczowe aspekty związane z niezawodnością i odpornością sprzętu na warunki pracy, szczególnie w przypadku urządzeń osobistych, takich jak systemy odsłuchu dousznego (IEM) oraz nadajniki bezprzewodowe.
Duże wrażenie Spectera zrobiła także na realizatorze FOH, Simonie Kempie. Przejrzystość dźwięku, zakres dynamiki i spójność są kluczowe w widowisku zbudowanym niemal w całości wokół wokalu Sheerana i jego gry na gitarze.
Praca ze Specterą jak dotąd jest świetnym doświadczeniem. Przejście z Digital 6000 przyniosło wyraźną poprawę brzmienia. Gitary Eda brzmią jeszcze bardziej transparentnie, a rozszerzona dynamika pozwala mu swobodnie przechodzić od bardzo cichych, delikatnych utworów do głośnych, energetycznych fragmentów koncertu.
Kemp zwrócił też uwagę na sposób, w jaki system radzi sobie z bardzo perkusyjnym stylem gry Sheerana oraz na niezawodność, która jest równie ważna jak jakość dźwięku.
Ed często wykorzystuje gitarę jako instrument perkusyjny, tworząc rytmy przypominające stopę perkusji. Nadajnik radzi sobie z tym doskonale, zachowując przy tym pełną naturalność brzmienia.
Koncerty Eda mają bardzo specyficzne wymagania wobec systemu bezprzewodowego. Jednym z nich jest pełna niezawodność nawet w najtrudniejszych warunkach plenerowych. Jak dotąd nie mieliśmy żadnych problemów. Zdarzały się koncerty, podczas których wylewaliśmy wodę z jego gitary i mikrofonu, a mimo to wszystko działało bez zarzutu.
Simon Kemp dodał też, że w tego typu produkcjach ogromne znaczenie ma też tor wokalny.
Wykorzystujemy kapsułę MM 445, która jest idealnie dopasowana do głosu Eda. W tym show nie ma playbacku ani Auto-Tune’a. To właściwie wokalista i autor piosenek sam na ogromnym stadionie. Nie ma się za czym ukryć. Jestem pod ogromnym wrażeniem klarowności tego mikrofonu oraz w pełni cyfrowego toru sygnałowego – od nadajnika aż po system nagłośnieniowy. Dzięki temu uzyskaliśmy wyraźny, bliski wokal w każdym miejscu stadionu.
Deszcz i wilgoć potrafią znacząco ograniczyć zasięg systemów bezprzewodowych. Takie warunki mogą być szczególnie trudne, nie tylko ze względu na wpływ wody na elektronikę, ale także dlatego, że wilgoć może wpływać na siłę sygnałów RF między bodypackami a odbiornikami lub nadajnikami. White odkrył, że w przypadku Spectery nie stanowiło to problemu; nawet podczas ulewy w Auckland jego sprzęt działał bez zarzutu.
Bodypacki okazały się niezwykle odporne. Zaczęliśmy tę trasę w Auckland i mogę to opisać tak, że deszcz był biblijny, po prostu nie przestawał. To pierwszy raz, kiedy widziałem Eda grającego w płaszczu przeciwdeszczowym. Nie mieliśmy żadnych awarii ani z handheldami, ani z bodypackami. Pięć gitar padło z powodu wody, co wydawało się całkiem normalne, ale nie mieliśmy żadnych problemów z RF. Ciężko o bardziej surowe warunki niż tutaj, w Australii. W jednej chwili upał sięga 40-45 stopni, a w kolejnej – ulewa.
Dodatkowym wyzwaniem dla systemów bezprzewodowych są ogromne ekrany LED stanowiące integralną część scenografii. White podkreślił jednak, że Spectera doskonale poradziła sobie również w takich warunkach. Podczas tournee Loop Tour wykorzystuje anteny Spectera DAD połączone za pomocą konwerterów światłowodowych, co pozwoliło uzyskać najlepsze możliwe pokrycie sygnałem RF na całym obiekcie.
Korzystamy z 11 anten. Mamy zestawy anten przy lewym i prawym gronie nagłośnieniowym oraz przy scenie B. Dysponujemy ekranem LED o wymiarach 50 na 18 metrów. W zasadzie cała scena jest jednym wielkim ekranem wideo, dlatego zainstalowaliśmy dodatkowy zestaw anten z tyłu sceny, aby zapewnić pokrycie również tego obszaru. Praktycznie każdy port w każdej jednostce Spectera jest wykorzystywany, ale dzięki temu uzyskujemy płynne przełączanie i ciągłe pokrycie sygnałem – od zaplecza sceny aż do połowy stadionu.
Zasada działania systemu Spectera znacząco ograniczyła nakład pracy White’a. Oprogramowanie umożliwia zdalny dostęp oraz wirtualną konfigurację zarówno na komputerach z systemem Windows, jak i macOS, natomiast stacja bazowa w formacie 1U oferuje do 32 jednoczesnych kanałów wejścia/wyjścia oraz w pełni elastyczną konfigurację systemu.
Muszę przyznać, że kiedy Spectera została zaprezentowana, miałem wrażenie, że cała moja wiedza dotycząca koordynacji RF stała się nieco przestarzała. Ta innowacja pokazuje, że w przyszłości znajomość intermodulacji i planowania częstotliwości może okazać się znacznie mniej istotna niż dotychczas. Przykładowo, jeśli w tradycyjnym systemie wąskopasmowym masz do dyspozycji 30 kanałów, każdy z nich trzeba osobno obliczyć, skoordynować i dostroić. W przypadku Spectery wystarczy wybrać częstotliwość centralną, a system zajmuje się resztą. Nie musisz martwić się intermodulacją ani zastanawiać się, jak zmieścić 30 kanałów w dostępnych zasobach częstotliwościowych. Po prostu wskazujesz blok o szerokości 6 lub 8 MHz i mówisz: to moje pasmo.
Myślę, że dzięki temu technologie bezprzewodowe staną się znacznie bardziej dostępne dla osób, które do tej pory podchodziły do RF z pewną obawą. W tradycyjnych systemach wąskopasmowych może wydarzyć się naprawdę wiele, a jeśli nie rozumie się matematyki stojącej za koordynacją częstotliwości, bardzo łatwo się w tym pogubić. Spectera upraszcza cały proces w ogromnym stopniu. Dopóki masz wolny fragment widma częstotliwości, wszystko będzie działać bez problemu.
Systemy szerokopasmowe, takie jak Spectera, zostały zaprojektowane z myślą o znaczącym ograniczeniu ogromu pracy specjalistów RF, takich jak Dave White. Wraz z rosnącym zagęszczeniem pasma radiowego i coraz większą liczbą urządzeń bezprzewodowych, Sennheiser dostarcza rozwiązania, które nie tylko lepiej radzą sobie w trudnych warunkach RF, ale również upraszczają codzienną pracę. Dla White’a oznacza to mniej czasu poświęcanego na koordynację częstotliwości i konfigurację systemu, a więcej na jego dopracowywanie i optymalizację.
Obecnie podczas koncertu korzystamy z trzech stacji bazowych Spectera pracujących na trzech nośnych RF, z czego jedna stanowi pełny system zapasowy. Muszę jedynie znaleźć trzy wolne fragmenty widma o szerokości 6 lub 8 MHz. Wcześniej ich skoordynowanie zajmowało mi około pół godziny, natomiast teraz potrzebuję na to mniej więcej siedmiu minut, nawet jeśli robię to bez pośpiechu. To naprawdę imponująco szybkie rozwiązanie.
Spectera obsługuje nie tylko mikrofony wokalne i systemy gitarowe Eda Sheerana, ale także irlandzki zespół folkowy Beoga, który towarzyszy artyście podczas trasy. Szczególnie interesującym przykładem jest Eamon Murray, grający na tradycyjnym instrumencie bodhrán. Dzięki bodypackowi Spectera może bezprzewodowo przesyłać zarówno sygnał akustyczny instrumentu, jak i sygnały wyzwalające próbki werbla i stopy generowane poza sceną. White mówi o tym tak:
Praca z Beogą jest bardzo interesująca, ponieważ nie jest to typowy zespół rockowy ani popowy. W składzie mają dwa akordeony, buzuki, skrzypce, instrumenty klawiszowe oraz bodhrán. Eamon ma trigger werbla zamontowany w swoim bodhránie. Sygnał trafia bezpośrednio z triggera Rolanda do bodypacka Spectera, następnie jest przesyłany do racka triggerów poza sceną, gdzie wyzwalana jest odpowiednia próbka, po czym sygnał wraca do systemu. W podobny sposób obsługujemy również pedał stopy. Dzięki temu Eamon może korzystać jednocześnie z brzmienia stopy, triggera werbla i swojego tradycyjnego bębna, zachowując przy tym niemal pełną swobodę poruszania się po scenie. Jedynym elementem, który musi ze sobą zabrać, jest pedał stopy.
Brzmienie Beogi jest zupełnie inne niż w przypadku większości zespołów. Spectera okazała się niezwykle przydatna, ponieważ większość muzyków potrzebuje co najmniej jednego wyjścia instrumentalnego oraz jednego wejścia dla systemu IEM. Ponieważ Spectera jest systemem dwukierunkowym, możemy zrealizować te potrzeby przy użyciu mniej więcej połowy liczby bodypacków, jakiej potrzebowalibyśmy w przypadku innych systemów bezprzewodowych.
Kontrola systemu odbywa się za pomocą WebUI – internetowego interfejsu monitorowania Sennheisera, który zapewnia zdalny dostęp do informacji o stanie baterii, poziomach IEM, parametrach RF i wielu innych danych. White mówi o nim tak:
Lubię WebUI, ponieważ bardzo szybko dostarcza dużą ilość danych w czasie rzeczywistym, dlatego właśnie z niego korzystam. Mam podgląd wszystkich kanałów i monitoruję je przez cały koncert. Jeśli pojawi się problem, muszę błyskawicznie ustalić, czy jego źródłem jest Spectera, czy może sam instrument. Dlatego stale obserwuję parametry dostępne po stronie stacji Spectera, sprawdzając poziomy sygnału, wartości RSSI oraz wszystkie pozostałe dane diagnostyczne.
Kolejną zaletą elastyczności Spectery jest to, że potrzebuję mniejszej liczby zapasowych bodypacków. Każdy bodypack może odbierać dowolny strumień sygnału. Jeśli więc coś stanie się z jednym z bodypacków Eda, a jego dedykowany egzemplarz zapasowy z jakiegoś powodu nie będzie pod ręką, technik może po prostu przekazać mu inny bodypack. Ja przypisuję odpowiedni strumień MADI i w ciągu kilku sekund wszystko działa ponownie.
Nowością na rok 2026 jest ręczny nadajnik Spectera SKM, który White również testuje w ramach programu beta. Jak sam przyznaje, mikrofon ręczny był brakującym elementem całego ekosystemu Spectera. W trakcie procesu testowego White i jego zespół pozostawali w ścisłym kontakcie z działami rozwoju Sennheisera, przekazując bezpośrednie uwagi zarówno dotyczące sprzętu, jak i oprogramowania, podczas gdy system był rozwijany i udoskonalany w rzeczywistych warunkach tras koncertowych.
Spectera naprawdę sprawiła, że moja praca z systemami RF stała się dużo łatwiejsza i bardziej przewidywalna, a przy okazji pozwoliła obniżyć koszty transportu. Podczas poprzedniej trasy nasz rack RF, obsługujący wszystkie systemy douszne, combinery i wzmacniacze, zajmował 32U. Całkowicie zrezygnowałem z tego racka i zamiast niego umieściłem trzy jednostki Spectera wraz ze wszystkimi ładowarkami w ramach istniejącego systemu monitorowego. Dzięki temu ograniczyliśmy koszty transportu, a cała konfiguracja stała się znacznie bardziej uporządkowana i kompaktowa. Moim zdaniem właśnie w tym kierunku powinna zmierzać cała branża. To naprawdę bardzo dobry system.
Dla White’a relacja z Sennheiserem to nie tylko sprzęt, ale również wsparcie ludzi stojących za produktami.
Przejrzystość brzmienia i niezawodność zawsze były obecne w produktach Sennheisera. Ogromne znaczenie ma także współpraca z zespołem firmy. Jeśli pojawia się problem, zawsze można liczyć na ich wiedzę i pomoc. Bardzo wiele się od nich nauczyłem.
Naszym zadaniem jest bycie na bieżąco z tym, co się dzieje w branży i zawsze powtarzamy, że chociaż uwielbiamy pracować z Sennheiserem, to gdyby na rynku pojawiło się lepsze rozwiązanie, prawdopodobnie byśmy z niego skorzystali. Nasza praca polega na dostarczeniu artyście najbardziej stabilnego systemu i najlepszego dźwięku. Po prostu od 14 lat najlepszym wyborem okazuje się Sennheiser. Firma nieustannie wprowadza świetne produkty, dlatego tak długo z nią współpracujemy i z przyjemnością kontynuujemy tę relację.
Więcej informacji na stronie sennheiser.pl.
Dystrybutorem produktów marki Sennheiser jest Aplauz.
Zdjęcia: fot. Mark Surridge
