W nawiązaniu do panującego w połowie lat 90. XX wieku trendu wracania do barw analogowych, firma Roland zaprezentowała syntezator, który korzystając z jak najbardziej współczesnej (a dokładniej ówczesnej) technologii cyfrowej był zorientowany na tworzenie i obróbkę brzmień o charakterze typowo analogowym. Mowa tu o instrumencie oznaczonym symbolem JP-8000 wykorzystującym technologię modelowania i będącym przedstawicielem wczesnych „wirtualnych analogów”, czyli syntezatorów Virtual Analog. Przypomnijmy go sobie sięgając do naszego archiwum po test tego właśnie modelu…
Instrument zwraca uwagę płytą górną, na której rozmieszczono bogaty zestaw pokręteł i suwaków, pogrupowanych w grupy odpowiadające poszczególnym blokom toru syntezy. Pozwala to, po pierwsze, na kontrolowanie wszystkich parametrów instrumentu podczas gry, ponieważ każdemu z nich odpowiada jeden suwak lub pokrętło. Po drugie, muzyk mając dostęp do wielu parametrów jednocześnie – co zresztą bezpośrednio nawiązuje do budowy dawnych syntezatorów – może podczas gry na żywo kształtować brzmienie instrumentu w stopniu nieosiągalnym dla typowego syntezatora cyfrowego. Poza typowym manipulatorem PITCH BEND / MODULATION, instrument wyposażono w specjalny pasek o powierzchni czułej na przesuwanie palcem, tzw. RIBBON CONTROLLER. Użytkownik może przydzielić mu kontrolę nad różnymi parametrami toru syntezy, dzięki czemu zyskuje dodatkowe, interesujące narzędzie artykulacyjne. Na tylnej płycie znajdują się złącza JP-8000, wśród których można wymienić: wyjścia audio (L/MONO, R), wyjście słuchawkowe, wyjścia służące do podłączania pedału typu EXPRESSION i przełącznika nożnego typu HOLD oraz złącza MIDI (IN, OUT, THRU). Syntezator ma 4-oktawową dynamiczną klawiaturę z funkcją Channel Aftertouch, a polifonia JP-8000 liczy 8 głosów co jest zgodne z charakterem instrumentu, przewidzianego głównie do partii solowych. Mimo dyscypliny trzymania się wyraźnej, nawiązującej do dawnych instrumentów, stylistyki JP-8000 wyposażono w zwykły podświetlany wyświetlacz LCD pokazujący niezbędne informacje na temat parametrów pracy instrumentu.
Tor syntezy JP-8000 jest zbudowany na wzór typowych syntezatorów analogowych, choć naturalnie jest w pełni cyfrowy. Instrument nie wykorzystuje żadnych próbek, a źródło dźwięku stanowią dwa generatory OSC1 i OSC2. Dla każdego z nich można określić szereg parametrów, w tym kształt przebiegu (pierwszy 7 rodzajów – w tym SUPERSAW, drugi 3), poziom, częstotliwość, itp. Pracę obu oscylatorów można zsynchronizować. Przebiegi akustyczne wytwarzane przez OSC1 i OSC2 są modulowane dwoma niezależnymi programowanymi generatorami LFO1 i LFO2, dzięki którym można uzyskać różne efekty vibrato. Blok generatorów OSC1 i OSC2 jest dodatkowo kontrolowany programowanym wzmacniaczem do tworzenia uproszczonej obwiedni (Attack, Decay). Blok FILTER ma tradycyjną budowę, to znaczy składa się z regulatorów częstotliwości odcięcia i rezonansu filtra, przełącznika rodzaju filtra (dolno-, górnoprzepustowy lub pasmowy) oraz wzmacniacza do programowania obwiedni ADSR. Również w typowy sposób skonstruowany jest wzmacniacz (AMP), w którym można zaprogramować obwiednię amplitudy. Blok EFFECTS składa się z bardzo prostego korektora częstotliwości (regulacja tonów niskich i wysokich) oraz efektu DELAY, na którym opierały się syntezatory analogowe przed dwudziestoma laty. Dodatkowy efekt możliwy do uzyskania w syntezatorze, to programowany CHORUS. Podstawową strukturą dźwiękową używaną przez JP-8000 jest Patch. Barwę taką tworzą poszczególne bloki opisanego wyżej toru syntezy (2 oscylatory, 2 modulatory LFO, filtr i wzmacniacz). Syntezator oferuje 128 fabrycznych barw Patch oraz może przechowywać w pamięci 128 barw użytkownika. Dwie dowolne barwy Patch można połączyć przez nałożenie ich na siebie (tryb DUAL) lub podzielenie klawiatury na dwie części (tryb SPLIT). Powstaje w ten sposób złożona barwa o nazwie Performance. JP-8000 oferuje 64 fabryczne barwy Performance i pozwala zapisać drugie tyle w pamięci użytkownika.
Funkcja Realtime Phrase Sequence (RPS) pozwala zarejestrować w pamięci instrumentu do 48 krótkich, maksymalnie 4-taktowych, fraz muzycznych, które następnie przydziela się do wybranych klawiszy. Dzięki temu można budować charakterystyczną fakturę dźwiękową opartą na powtarzanych schematach melodycznych, co obecnie jest często spotykanym ukłonem w kierunku początków muzyki elektronicznej. Definiując RPS można kształtować takie parametry jak długość frazy w taktach, kwantyzacja, artykulacja Staccato/Legato. Rejestrowanie frazy można porównać do pracy z bardzo uproszczonym sekwencerem. Kolejna funkcja – MOTION CONTROL – pozwala zarejestrować 4 niezależne zmiany dowolnych parametrów pracy instrumentu, w czasie trwania 8 taktów. Zapisane ruchy suwaków lub pokręteł można w razie potrzeby poddać wybiórczej edycji. Jest to jedna z najbardziej interesujących możliwości wzbogacania muzyki w JP-8000. Jeszcze jednym blokiem sterującym syntezatora charakterystycznym dla dawnych instrumentów elektronicznych jest arpeggiator. Funkcja ta umożliwia budowanie automatycznych przebiegów Arpeggio. Dla funkcji tej określa się zakres działania (1–4 oktaw), kierunek przebiegu Arpeggio: Up, Down, Up and Down, Randomize oraz Tempo. W przypadku używania barwy Performance określa się ponadto której z barw składowych Patch ma dotyczyć funkcja arpeggiatora. Wszystkie parametry instrumentu są transmitowane przez wyjście MIDI w postaci odpowiednich kontrolerów. Dzięki temu można przy użyciu komputera i programu sekwencerowego lub tradycyjnego sekwencera zapamiętać wszystkie zmiany dokonane w parametrach podczas gry, a następnie je odtworzyć. Wymaga to umiejętnego zsynchronizowania instrumentu z sekwencerem, tym niemniej jest możliwe. Dzięki temu muzyk dysponuje czymś na wzór automatyki używanej w zaawansowanych stołach mikserskich.
JP-8000 jest instrumentem adresowanym do muzyków wyjątkowo świadomych swoich potrzeb. Nie jest w żadnym wypadku instrumentem uniwersalnym, wręcz przeciwnie – jego rola w instrumentarium sprowadza się głównie do tworzenia partii solowych. Syntezator może się świetnie sprawdzać tam gdzie łączy się dawne techniki pracy na syntezatorach ze współczesnymi gatunkami muzyki, obficie korzystającymi z brzmień lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. O jakości barwy trudno się wypowiadać – każdy użytkownik będzie je, chcąc nie chcąc, tworzył od nowa. Natomiast nie ulega wątpliwości, że potencjał technologiczny oferowany użytkownikowi tego syntezatora jest dostatecznie bogaty by osiągać zaskakująco ciekawe rezultaty.
Przytoczony wyżej test syntezatora ukazał się pierwotnie w numerze 8/1997 miesięcznika Muzyk.
