Na stronach internetowych różnych podmiotów zajmujących się prawami autorskimi działających w sektorach kultury i kreatywnym w krajach Unii Europejskiej opublikowane zostało wspólne oświadczenie w sprawie środków wykonawczych ustawy o sztucznej inteligencji – EU AI Act – przyjętych przez Komisję Europejską. Reprezentując szeroką koalicję europejskich i światowych autorów, wykonawców, wydawców, producentów i innych organizacji zarządzających prawami autorskimi postanowiły one oficjalnie wyrazić niezadowolenie z opublikowanego Kodeksu praktyk (GPAI Code of Practice), Wytycznych (GPAI Guidelines) oraz Formularza transparentności (Template for Disclosure of a Sufficiently Detailed Summary of Training Data).
W opublikowanym wspólnym oświadczeniu wspomnianych podmiotów możemy przeczytać iż mimo szeroko zakrojonego, szczegółowego i prowadzonego w dobrej wierze zaangażowania społeczności organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w trakcie tego procesu, ostateczne rezultaty nie uwzględniają zasadniczych problemów które konsekwentnie podnoszą na forum publicznym oba sektory (kultury i kreatywny) oraz miliony twórców i firm działających w Europie, które one reprezentują. W stanowisku tym wspomniano również, że osiągnięty rezultat nie jest zrównoważonym kompromisem. Stwierdzono, że jest to stracona szansa na zapewnienie realnej ochrony praw własności intelektualnej w kontekście GenAI i nie spełnia ona obietnicy zawartej w samej unijnej ustawie o sztucznej inteligencji.
W oświadczeniu przypomniano też, że art. 53(1)(c) i (d) unijnej ustawy o sztucznej inteligencji (EU AI Act) oraz powiązane z nią przepisy zostały opracowane specjalnie w celu „ułatwienia posiadaczom praw autorskich i praw pokrewnych wykonywania i egzekwowania ich praw wynikających z prawa Unii (Europejskiej)” w odpowiedzi na ciągłe, masowe wykorzystywanie ich utworów i innych chronionych treści przez dostawców modeli GenAI bez licencji, z naruszeniem przepisów UE. Dodano też, iż opinie głównych beneficjentów, których te przepisy miały chronić, zostały w dużej mierze zignorowane, co jest sprzeczne z celami unijnej ustawy o sztucznej inteligencji określonymi przez współprawodawców, a jedynie z korzyścią dla dostawców modeli GenAI, którzy stale naruszają prawa autorskie i prawa pokrewne w celu tworzenia swoich modeli.
Sygnatariusze tego oświadczenia zaznaczają też, iż w 2024 roku sektor kultury i sektor kreatywny w całej Europie z zadowoleniem przyjęły zasady odpowiedzialnej i godnej zaufania sztucznej inteligencji (AI) zapisane w unijnej ustawie EU AI Act, mającej na celu zapewnienie obustronnie korzystnego rozwoju innowacji i kreatywności w Europie. Przypomniano również, że obecnie – w obliczu pakietu wdrażającego unijną ustawę o AI – sektor kultury i sektor kreatywny oraz branże intensywnie korzystające z praw autorskich w Europie, które generują prawie 7% PKB UE, zapewniają zatrudnienie prawie 17 milionom profesjonalistów i mają większy wkład w gospodarkę niż europejski przemysł farmaceutyczny, motoryzacyjny czy high-tech, są wyprzedawane na rzecz dostawców modeli GenAI.
W oświadczeniu napisano również, że wdrażanie modeli GenAI i systemów produkcji treści, które również w szerokim zakresie wykorzystują scraping, jest już w toku. Szkody i nieuczciwa konkurencja w sektorze kultury i sektorze kreatywnym są widoczne każdego dnia. Sektor kultury i sektor kreatywny muszą być chronione, ponieważ stanowią one fundament naszych kultur i jednolitego rynku.
Sygnatariusze dodają, iż chcą jasno zaznaczyć, iż wynik tych procesów nie zapewnia sensownej implementacji obowiązków GPAI wynikających z Ustawy o sztucznej inteligencji. Zdecydowanie odrzucają też wszelkie twierdzenia, że Kodeks praktyk zapewnia sprawiedliwą i praktyczną równowagę lub że Formularz transparentności zapewni „wystarczającą” przejrzystość w odniesieniu do większości utworów chronionych prawem autorskim lub innych treści wykorzystywanych do trenowania modeli GenAI. W oświadczeniu napisano też bardziej dobitnie iż jest to po prostu nieprawda i stanowi zdradę celów Ustawy UE o sztucznej inteligencji.
Na zakończenie oświadczenia, sygnatuariusze wezwali Komisję Europejską do ponownego rozpatrzenia pakietu wdrożeniowego i sensownego egzekwowania artykułu 53, zapewniając, że Ustawa UE o sztucznej inteligencji (EU AI Aci) spełnia swoją obietnicę ochrony europejskich praw własności intelektualnej w dobie generatywnej sztucznej inteligencji. Parlament Europejski i państwa członkowskie, jako współprawodawców, wezwano z kolei do zakwestionowania niezadowalającego procesu tej procedury, który jeszcze bardziej osłabi sytuację sektora kreatywnego i kultury w całej Europie, a także do podjęcia wszelkich działań w celu rozwiązania trwających naruszeń prawa UE.
Pod wspólnym oświadczeniem podpisały się takie instytucje i organizacje jak AAPA (Audiovisual Anti-Piracy Alliance), AEPO-ARTIS, BIEM , CEATL (European Council of Literary Translators’ Associations), CEPI (the European Audiovisual Production Association), CEPIC, CISAC (International Confederation of Societies of Authors and Composers), EANA (European Alliance of News Agencies), ECSA (European Composer and Songwriter Alliance), EFJ (The European Federation of Journalists), EGAIR (European Guild for Artificial Intelligence Regulation), EIF (European Illustrators Forum), EMMA (European Music Managers Alliance), EMMA (European Magazine Media Association), ENPA (European Newspaper Publishers’ Association), EPC (The European Producers Club), EPC (European Publishers Council), EUROCINEMA (Association of Film and Audiovisual Producers), EVA (European Visual Artists), EWC (European Writers’ Council), FEP (Federation of European Publishers), FERA (Federation of European Screen Directors), FIA (International Federation of Actors), FIAPF (International Federation of Film Producers’ Associations), FIM (International Federation of Musicians), FSE (Federation of Screenwriters in Europe), GESAC (European Grouping of Societies of Authors and Composers), IAO (International Artist Organisation), ICMP, IFJ (International Federation of Journalists), IFPI (International Federation of the Phonographic Industry), IFRRO (International Federation of Reproduction Rights Organisations), IMPALA, IMPF, IVF (International Video Federation), News Media Europe, SAA (Society of Audiovisual Authors), STM, UNI MEI (UNI – Media, Entertainment and Arts), UVA (United Voice Artists).
Także ZPAV, jako członek IFPI, będącej w szerokiej europejskiej koalicji organizacji reprezentujących twórców, producentów, wydawców i inne podmioty praw autorskich, negatywnie ocenia przyjęcie przez Komisję Europejską rozwiązań wykonawczych do rozporządzenia o sztucznej inteligencji. Aktywnie wspiera on ogólnoeuropejską kampanię #StayTrueToTheAct, której celem jest dopilnowanie, aby EU AI Act był wdrażany szybko, odpowiedzialnie i zgodnie z jego pierwotnym celem – ochroną praw twórców. Głos w tej sprawie zabrali artyści z całej Europy, wśród których nie zabrakło też reprezentantów naszego kraju. W kampanię tę zaangażowani są Justyna Steczkowska, Viki Gabor, Kasia Lins i Dominik Dudek, którzy dołączyli do apelu twórców z innych krajów. W centrum kampanii #StayTrueToTheAct znajdują się trzy zasady, które – zdaniem środowiska artystycznego – powinny być nienaruszalne:
1) Ochrona: korzystanie z twórczości musi wiązać się ze zgodą właścicieli praw do niej, tj. twórców, artystów i producentów, na jej wykorzystanie, a także z uczciwym wynagrodzeniem za takie użycie
2) Transparentność: systemy AI powinny jasno informować o źródłach danych użytych do trenowania modeli i postępować w zgodzie z zasadami ochrony praw autorskich i pokrewnych
3) Wspólny rozwój: UE musi stworzyć warunki do obopólnego rozwoju rynku muzycznego i AI
Więcej informacji:
www.ifpi.org
staytruetotheact.eu
zpav.pl
